موانع “تفاهم” در بین همسران در اسلام

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، برای موانع تفاهم بین همسران در عصر حاضر، می‌توان از آیات قرآن کریم به عنوان راه حل و رهنمود استفاده کرد. قرآن نه تنها به بیان مشکلات می‌پردازد، بلکه راه‌حل‌های اساسی و عمیقی را نیز برای ساختن یک زندگی مشترک موفق و مبتنی بر تفاهم ارائه می‌دهد.

 موانع تفاهم بین همسران عبارتند از:

۱.  “کاهش گفتگوی رو در رو و عدم ابراز محبت” و “فقدان اخلاق حسنه”:

“وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً ۚ إِنَّ فِی ذَٰلِکَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ”(1)

 این آیه بنیان زندگی زناشویی را بر “مودت” (عشق فعال، دوستی و محبت) و “رحمت” (شفقت، مهربانی و گذشت) استوار می‌کند.

بنابر روایت ابنا، برای غلبه بر کاهش گفتگو و ابراز محبت، زوجین باید به این دو رکن اساسی توجه کنند. مودت و رحمت، نیازمند ابراز کلامی و عملی محبت، همدلی، شنیدن یکدیگر، و پرهیز از تندخویی و بداخلاقی است. این آیه، ضرورت ایجاد فضایی از آرامش (“لتسکنوا الیها”) را نشان می‌دهد که بدون گفتگو و ابراز احساسات مثبت محقق نمی‌شود.

۲.”مقایسه‌های ناسالم” و “افزایش توقعات غیرواقعی” (ناشی از شبکه‌های اجتماعی):

 “وَلَا تَمُدَّنَّ عَیْنَیْکَ إِلَیٰ مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِّنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا لِنَفْتِنَهُمْ فِیهِ ۚ وَرِزْقُ رَبِّکَ خَیْرٌ وَأَبْقَیٰ“(2)

این آیه انسان را از چشم دوختن به ظواهر فریبنده و کالاهای مادی دیگران نهی می‌کند.

در عصر حاضر که شبکه‌های اجتماعی، زندگی‌های “لوکس” و “ایدئال” را به نمایش می‌گذارند، این آیه به زوجین یادآوری می‌کند که از مقایسه خود با دیگران پرهیز کنند. زندگی هر فرد منحصر به فرد است و آنچه در ظاهر زندگی دیگران می‌بینیم، ممکن است حقیقت کامل نباشد. آرامش درونی و رضایت از داشته‌ها، “رزق ربک” است که “خیر و ابقی” (بهتر و پایدارتر) از ظواهر فریبنده دنیاست.

۳. “مداخله اطرافیان و عدم حفظ حریم خصوصی” و “حل اختلاف”:
 “فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِی شَیْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَی اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِن کُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ ۚ ذَٰلِکَ خَیْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِیلًا” (3)

این آیه اصل مرجعیت خداوند و پیامبر (ص) را در حل اختلافات مطرح می‌کند. اگرچه درباره حاکمیت در جامعه است، اما پیام آن برای روابط درون خانواده نیز کاربرد دارد.

به جای اینکه اختلافات را به بیرون از خانه و به اطرافیان (که اغلب راه‌حل‌های غیرسازنده می‌دهند) بکشانند، زوجین باید بکوشند تا مسائل خود را بر پایه آموزه‌های الهی و با رجوع به اصول اخلاقی اسلامی و مشورت با یکدیگر حل کنند. این آیه بر این تأکید دارد که اختلافات باید درون خانواده و با تکیه بر اصول مورد قبول مشترک (دین) حل شوند، نه با مداخله خارجی که گاهی منجر به پیچیده‌تر شدن مسائل می‌شود.

۴.”عدم آگاهی کافی از حقوق و وظایف متقابل در اسلام” و “تفسیر نادرست از قوامیت”:
“وَلَهُنَّ مِثْلُ مَا عَلَیْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۚ وَلِلرِّجَالِ عَلَیْهِنَّ دَرَجَةٌ ۗ وَاللَّهُ عَزِیزٌ حَکِیمٌ” (4)

این آیه به توازن حقوق و وظایف زن و مرد و همچنین “درجه” مرد اشاره می‌کند. “بالمعروف” (به نیکی و شایستگی) قید مهمی برای هر دو بخش آیه است.
زوجین باید درک صحیح و متعادلی از حقوق و وظایف متقابل خود در اسلام داشته باشند. “درجه” مرد به معنای مسئولیت سرپرستی و مدیریت خانواده است که با قید “بالمعروف” (نه با ستم و خودکامگی) همراه است و به هیچ وجه به معنای نادیده گرفتن حقوق و شأن زن نیست. زن نیز حقوق و وظایفی دارد که مرد موظف به رعایت آنهاست. این آیه بر فهم متقابل و رعایت حقوق یکدیگر بر اساس نیکی و انصاف تأکید دارد.

۵. “فشارهای اقتصادی و استرس” و “فقدان صبر و تاب‌آوری”:
“یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ ۚ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ” (5)

این آیه مؤمنان را به کمک گرفتن از صبر و نماز در مشکلات دعوت می‌کند.

در مواجهه با فشارهای اقتصادی و استرس‌های زندگی مدرن، زوجین باید به صبر و توکل به خدا روی آورند. صبر به معنای تحمل مشکلات و تلاش برای حل آن‌ها بدون از دست دادن آرامش و بدبین شدن است. نماز و ارتباط با خدا نیز منبع آرامش و قدرت روحی است که به زوجین کمک می‌کند تا با فشارهای بیرونی مقابله کرده و از تأثیر منفی آن‌ها بر روابط زناشویی خود جلوگیری کنند. زوجین با اتکا به مبانی دینی، بر موانع تفاهم غلبه کرده و زندگی مشترکی پایدار، آرام و سرشار از محبت بسازند.

پی‌نوشت:
1. روم/آِیه ۲۱
2.طه/آیه ۱۳۱
3.نساء/آیه ۵۹
4.بقره/آیه ۲۲۸
5.بقره/آیه ۱۵۳