آیا عبور نفت بیشتر از تنگه هرمز به معنای شکست ایران است؟ / باتمانقلیچ: اهرم‌های فشار ایران فراتر از تنگه هرمز است

به گزارش خبرآنلاین، اسفندیار باتمانقلیچ، بنیان‌گذار و مدیر موسسه بورس و بازار در یادداشتی تحلیلی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که بزرگ‌نمایی مسئله عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، تحلیلی ناقص از وزن ژئوپلیتیکی بازیگران در این جنگ فرسایشی به دست می‌دهد.

اگرچه نفت بیشتری در حال حاضر از تنگه هرمز عبور می‌کند و نفت ایران به دلیل تحریم‌ها و محاصره مستثنی شده است، اما کارشناسانی که مبنای مذاکرات را صرفاً بر حجم تردد دریایی قرار می‌دهند، دو مولفه استراتژیک بسیار حیاتی‌تر را نادیده گرفته‌اند.

نخستین مولفه این است که اگرچه ایران ممکن است مانند مراحل آغازین جنگ توانایی اختلال گسترده در مسیرهای کشتیرانی را نداشته باشد، اما ظرفیت‌های عملیاتی آن برای نابودی ساختارهای تولید انرژی—اعم از تاسیسات بالادستی، پالایشگاه‌ها و مخازن ذخیره‌سازی—کاملاً دست‌نخورده باقی مانده است.

دومین مسئله این است که اگر تهران به این جمع‌بندی برسد که رئیس‌جمهور آمریکا درد و فشار اقتصادی کافی را برای پذیرش گزینه‌های دیپلماتیک احساس نمی‌کند، همچنان می‌تواند با هدف قرار دادن این زیرساخت‌های حیاتی، سطح تنش را به شدت افزایش دهد.

باتمانقلیچ با یادآوری تجربه تاریخی حمله سال ۲۰۱۹ به تاسیسات بقیق و خریص آرامکو در عربستان سعودی تاکید کرد که وقتی صادرات نفت ایران به صفر نزدیک شود و هیچ افق واقع‌بینانه‌ای برای دیپلماسی باقی نماند، پیامدهای آن بر امنیت انرژی منطقه کاملاً روشن و قابل‌پیش‌بینی است.

هراس پایتخت‌های عربی و توهم بازار در مواجهه با ترامپ

اگرچه اضافه بهای ریسک انتقال نفت ممکن است در مقطع فعلی برای کاخ سفید قابل‌تحمل به نظر برسد، اما تهدید پایدار علیه تاسیسات تولید انرژی در خلیج فارس همچنان جدی است.

دقیقاً به همین دلیل است که کشورهای منطقه با درک ابعاد ویرانگر این سناریو، مصرانه در پی میانجی‌گری برای بازگشت به یک آتش‌بس پایدار و دستیابی به توافقی دیپلماتیک هستند.

در این میان، رفتارهای غیرقابل‌پیش‌بینی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا و وسواس او برای ثبت یک پیروزی حیثیتی در این جنگ، می‌تواند انگیزه‌ای مضاعف به تهران بدهد تا به تشدید کنترل‌نشده تنش روی آورد؛ عاملی که بازارهای مالی و معامله‌گران به دلیل تمرکز بر نوسانات کوتاه‌مدت قیمت، از قیمت‌گذاری واقعی خطرات آن ناتوان مانده‌اند.

مدیر موسسه بورس و بازار تصریح کرد که تنگه هرمز هرگز اهرم اصلی قدرت ایران نبوده است.

حملات موشکی و پهپادی به پایگاه‌های نظامی آمریکا و زیرساخت‌های کشورهای منطقه تاثیراتی به مراتب عمیق‌تر بر جای گذاشتند؛ اما این ابعاد همواره کوچک‌نمایی شد، زیرا اذعان به آن به معنای پذیرش ناتوانی کامل پنتاگون در مهار یا تضعیف توانمندی‌های راهبردی ایران در طول کل دوران نبرد بود.

شکست چتر امنیتی واشنگتن؛ کارت برنده در مذاکرات

نیروی دریایی ایالات متحده با هزینه‌های گزاف مالی و عملیاتی می‌تواند نفتکش‌ها را اسکورت کند و جریان صادرات را زنده نگه دارد.

با این وجود، مسئله بنیادین یعنی فروپاشی تعهدات امنیتی آمریکا در سراسر حوزه خلیج فارس حل‌نشده باقی مانده است؛ ضعفی آشکار که وزن واقعی تهران را در هرگونه میز مذاکره تضمین می‌کند.

به باور باتمانقلیچ، ایران تاکنون از راهبرد «زمین سوخته» استفاده نکرده است.

اما اگر بن‌بست کنونی برای مدتی طولانی ادامه یابد، تهران ممکن است دست به چنین اقدامی بزند.

این احتمال دهشتناک، همان خط قرمزی است که تمام ناظران و کارشناسان آگاه به پویایی‌های منطقه خاورمیانه را به شدت نگران ساخته است.

۴۲/۴۲